Kuzeybatı Alaska’daki Brooks Sıradağları bölgesinde 200’ü aşkın akarsuyun turuncuya dönmesinin ardındaki etkenin, permafrost erimesiyle tetiklenen doğal asit kaya drenajı olduğu saptandı. AGU Advances dergisinde yayımlanan araştırma, derin katmanlardaki sülfürlü minerallerin yer altı sularıyla temas ederek suya yüksek oranda ağır metal karıştırdığını ortaya koydu.
Bilim insanlarının 2022 ile 2024 yılları arasında altı farklı su havzasından topladığı numuneler, eriyen tabakalardan sızan suların oksijen ve sülfür mineralleriyle reaksiyona girerek sülfürik asit ürettiğini gösterdi. Meydana gelen bu kimyasal süreç sonucunda demir, alüminyum, çinko, nikel, kadmiyum ve nadir toprak elementleri akarsu yataklarına taşınıyor. Etkilenmemiş üst havzalarda ortanca pH 8,3 seviyesinde seyrederken, yamaç sızıntılarında bu değerin 3,2’ye kadar gerilediği ve sızıntı sularındaki birleşik metal ile sülfat yoğunluğunun ana nehir yataklarından binlerce kat yüksek olduğu belirlendi.
Ana nehirlerin sahip olduğu asit tamponlama kapasitesi suyun pH dengesini nötre yakın tutsa da kollardan gelen metallerin akıntı yönünde kilometrelerce yayılmasını engelleyemiyor. Yapılan saha ölçümlerinde, 103 kilometrelik hat boyunca incelenen Salmon Nehri’nde sülfat oranının litrede 25 miligramdan 280 miligrama, nikel miktarının ise litrede 0,5 mikrogramdan 32,4 mikrogram seviyesine ulaştığı ve bu değerlerin rota boyunca korunduğu tespit edildi.
Agashashok ve Wulik nehir sistemlerindeki uzun vadeli kayıtlar, kimyasal başkalaşımın kademeli değil, 2019 ve 2020 yıllarında ani bir sıçrama yaptığını ortaya koydu. Wulik Nehri’ndeki toplam çinko miktarında yüzde 770’e ulaşan bu artışın, bölgenin en sıcak ve en yoğun kar yağışına sahne olan 2018-2019 kış döneminin ardından gerçekleştiği aktarıldı. Kar örtüsünün toprağı yalıtarak donmayı önlediği ve derinleşen erimeyle yer altı suyu hareketliliğini tetiklediği kaydedildi.
Wulik Nehri’nde 2021-2024 periyodunda sülfat ile çinko yoğunluğunun düşüşe geçtiği ve nehrin asit nötralize etme gücünün arttığı gözlemlendi.
Araştırmacılar bu durumu geçici bir “iyileşme süreci” olarak tanımlarken, sürecin kesin mekanizmasının henüz netleşmediğini ifade etti.
Yorumlar kapalı.